Embarrassed Millionaires, door Cristian Oerlemans

“Socialism never took root in America because the poor see themselves not as an exploited proletariat but as temporarily embarrassed millionaires.”

Aan deze tekst, die al dan niet terecht wordt toegeschreven aan John Steinbeck, moest ik denken terwijl ik winkelde in Portugal. Wat in de jaren twintig/dertig gold voor Amerika geldt nu voor vrijwel de hele wereld. Waar zijn de socialisten gebleven? Anders gezegd, wie is er nog socialist of wat bedoelen we er eigenlijk mee? Bestaan er nog arbeiders, anders dan de Nepalezen of Indiërs die hier in Portugal voor pakweg 3 euro per uur de frambozen plukken in de plastic kassen die overal als witte ballonnen in de velden verschijnen. (Een beeld dat aan de beurs doet denken.) Er wordt ruimte gemaakt door opruiming van authenticiteit, van amandelbomen waarvan de amandelen al jaren niet meer geplukt worden. Te arbeidsintensief. Frambozen zijn economisch meer verantwoord. Ik herinner me nog uit vroege jeugdjaren toen ik bij een ‘oom tuinder’ logeerde, dat een framboos bijzonder was. Zeldzame vruchtjes voor rijke mensen. Zeldzaamheid is wellicht het woord. En tevens bereikbaarheid. De framboos als symbool voor het afkalvend traditioneel socialisme en de nieuwe economie. Eet framboos en voel je miljonair.
Een verre vriend sprak enige tijd geleden zijn bewondering uit voor een moderne grote Albert Heijn in een verbouwd winkelcentrum. Hij deed dit op Facebook, het toneel waarop mensen hun frambozen tonen. Kijk mij eens boeiend, leuk, warm, intelligent en modern leven. Mooi winkelen hoort daar bij. De showroom van bereikbaarheid. Opmerkelijk genoeg is zo’n Albert Heijn maar een dwerg vergeleken met – ik noem er maar eentje – de Continente in Portugal, een landje met slechts 10 miljoen inwoners (vs de 17 miljoen bij ons op de halve oppervlakte), overeind geholpen/gehouden met Europees geld. Nog groter is het verschil in ‘winkelcentra’. Hiermee pakken de Portugezen pas echt uit, zowel in formaat als architectonisch. Mensen gaan hier hele zondagen met gezin of familie naar het winkelcentrum en er worden vakantiereizen georganiseerd naar bijvoorbeeld Dolce Vita Tejo (142.000 m2, 300+ winkels) in Lissabon. De naam zegt het al: het zoete leven aan de Taag.
Als je in zo’n winkelcentrum rond dwaalt zie je alleen maar miljonairs. De overvloed ligt voor het grijpen en niemand voelt zich door gebrek aan contanten in verlegenheid gebracht (no embarrassment), want alles is met geleend geld te betalen. Het mooie is dat dit rijkdomgevoel voor een paar centen bevestigd kan worden, door bijvoorbeeld een espresso te drinken op een van de vele terrasjes en hiervoor niet meer dan hooguit 80 cent te betalen (meestal 65 cent).

Waarom was ik in het winkelcentrum? We hebben een nieuwe koelkast nodig. Nodig? De oude koelt nog prima maar staat continu te stampen en te grommen, het beest slurpt energie. We willen A++ minstens want elektriciteit is in Portugal belachelijk duur. En zeldzaam, er is eigenlijk maar één aanbieder, een monopolist genaamd Electricidade de Portugal. China en Quatar zijn de grootste aandeelhouders. Hoe heet dit ook al weer? Kroonjuwelen verkopen. Maar er is gelukkig keuze genoeg in energiezuinige koelkasten, bijna net zoveel als in LED televisies. Al wil je een Smeg van meer dan 3000 euro. Niet zeldzaam meer. Bereikbaar met korting en een lening via je klantenkaart.

 “Laten zij die overvloed hebben eraan denken dat ze zijn omgeven met doornen, en laten ze goed oppassen dat ze er niet door geprikt worden.” – Johannes Calvijn.

Gelukkig hebben frambozenstruiken maar kleine stekeltjes, die je nauwelijks voelt.

IMAG0622Voel je rijk en gelukkig in het winkelparadijs.

Gepost in Column Oerlemans | Plaats een reactie

Het nieuwe nummer Extaze 25: ‘Ontheemd’

Donderdag 1 maart werd de nieuwe Extaze en de jubileumuitgave: 25 x Extaze.
gepresenteerd in de Houtrustkerk in Den Haag.

E X T A Z E  B E S T E L L E N

cover Extaze 25

Vanaf 1 maart verkrijgbaar

Ontheemd

ESSAYS
Onze cultuur lijdt aan een intens gevoel van ontheemding, doordat de culturele
surrogaten die ons tekort opvullen van het ‘er alleen voor staan’ – te beginnen met
de knuffel of het dekentje dat ons door de nacht helpt – niet meer functioneren.
Mede vanuit dit inzicht van filosofe/psychoanalytica Julia Kristeva bouwt
Kris Pint zijn vertoog In het spoor van de apen op.
Richard de Brabander steunt in zijn essay Derrida’s klaagzang van de ontheemde op de Franse literair criticus en filosoof Jacques Derrida, die vaststelde dat de westerse metafysica zich baseert op een absoluut fundament: Goed, de Idee, de Rede, de Mens, de Natuur. Maar spreekt de woordvoerder van het Absolute voor iemand anders of voor zichzelf? Wat de toegang tot het Absolute mogelijk maakt, maakt het tegelijkertijd onmogelijk. De ervaring van aporie (niet-doorgang) is de ervaring van de ontheemding.
In zijn essay Andreas Burnier tussen utopie en dystopie komt Jaap Goedegebuure
te spreken over De droom der rede (1982), waarin Andreas Burnier onder haar eigen naam C.I. Dessaur de alles en iedereen dominerende rationaliteit plaatst tegenover
de kwetsbare intuïtie, en in deze strijd de ‘totale’ androgyne mens verdedigt.
Met betrekking tot dat laatste voegt Elisabeth Lockhorn zich in haar essay
Andreas Burnier, een twintigste-eeuwse savante, bij Jaap Goedegebuure: Burnier is
ontheemd in haar sekse, eigenlijk een jongen in een vreemd lichaam.
Stijn Out onderwierp zich aan een digitale detox en leerde daaruit dat de rust van
een omgeving een basis-ingrediënt is voor het kunnen ervaren van schoonheid
(Thuiszijn in het digitale tijdperk, ingeleid door Cor Gout).
Gerard Termorshuizen vertelt in Indische mensen in Den Haag 1930–1940,
geportretteerd door Herman Salomonson, alias Melis Stoke over de moeite die het oud-
Indischgasten kostte te wennen aan de nogal bekrompen Nederlandse gewoonten,
verwend als ze waren door ‘het ruime leven’ in Indië.

KORTE VERHALEN
Solli Asemani
Boudewijn van Houten
Marcel Ozymantra
Michiel Ramakers
Kees Ruys
Dieuwke van Turenhout
Henriette van Wermeskerken

GEDICHTEN
Daniel Bras
Els de Groen
Brigitte Spiegeler
Christophe Vansteeland
Theo van der Wacht

BEELD
Panopticum Berlin:
Wim Hardeman, Onno Schilstra

Gepost in Home | Getagged , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Plaats een reactie

Extaze in de Houtrustkerk, presentatie Extaze 25: ‘Ontheemd’

Extaze in Houtrustkerk 25
Op 1 maart van dit jaar verschijnt het vijfentwintigste nummer van Extaze,
een zilveren uitgave die vergezeld zal gaan van een kijk- en leesboek: 25 x Extaze,
waarin van al ‘onze’ beeldend kunstenaars één werk zal worden gepubliceerd,
voorzien van een prozaschets van Hein van der Hoeven of een gedicht van
Felix Monter. Tijdens de presentatie in de Houtrustkerk zullen beide uitgaven
te bewonderen (en te verkrijgen) zijn.
Het thema van het nieuwe nummer en van de presentatieavond is ‘ontheemd’.
Een ontheemde in de wereld van de Nederlandstalige letteren heeft Extaze
zich nooit gevoeld. Wij wisten uitstekende schrijvers te vinden en zij ons.
Wij wisten talent op te sporen en zij wisten dat ze bij ons goed zaten.
En na zes jaar overleven met zuinigheid en beleid is er nu ook vanuit de literaire en culturele instellingen en fondsen erkenning gekomen.
Natuurlijk: vijfentwintig Extazes (eigenlijk zesentwintig, want er was een nulnummer) is een prestatie van de redactie, de vormgeving, de tekstredactie en de medewerkers. Maar ook van de schrijvers en… het publiek dat trouw onze avonden bezoekt.
Een rustgevende entourage als die van de Houtrustkerk en een communicatie
zonder digitale bemiddeling zullen vooral Stijn Out aanspreken,
wiens essay ‘Thuis zijn in het digitale tijdperk’ (in Extaze 25) gaat over
‘je werkelijk thuis voelen’ in sereniteit. Net als altijd proberen we het thema van het nieuwe nummer ‘in de ruimte’ te brengen, driedimensionaal als het ware, vanuit verschillende disciplines verwoord, verklankt of verbeeld.

De Rotterdamse filosoof Richard de Brabander, kenner van het werk van Jacques Derrida en Jacques Rancière, zal voor de pauze spreken over deze Franse filosofen.
Na de pauze zal Elisabeth Lockhorn ingaan op het leven en het werk van de schrijfster Andreas Burnier (C.I. Dessaur), die in Extaze 25 een belangrijke plaats inneemt,
met essays van Elisabeth en van Jaap Goedegebuure. Na de lezing van
Richard de Brabander zal Peek Hijmans beelden laten zien van de muziekdocumentaire Dune Sessions en daar uitleg bij geven. Ook zal hij samen met Julie Scott vertellen
over hun leven als Professional Nomadz. Vooral het lied van Wasim en Arjan, uitgevoerd door een twintigtal muzikanten, zal opzien baren.
Na de pauze bijt Brigitte Spiegeler de spits af met (eigen) beelden en gedichten
uit haar nieuwe bundel Kinderroof & bijzang. Dan, na de lezing van Elisabeth Lockhorn, een optreden van gitariste/vocaliste Julie Scott en celliste Maaike Peterse. Een krachtig en geïnspireerd optreden staat ons te wachten, gegarandeerd.
Als sluitstuk van de avond beelden van Panopticum Berlin, een klein reizend museum
met panoramische tekeningen en prenten van verlaten gebouwen
en verloren mensen, in alle betekenissen van het woord ‘vormgegeven’
door Wim Hardeman en Onno Schilstra.
De inleider van de avond zal het juiste eerste woord wel weer vinden: welkom!

Locatie: Houtrustkerk, Beeklaan 535, Den Haag (hoek Houtrustweg).
Parkeren kan gratis op het erf van de internationale school aan de overzijde.
Aanvang: 20.15 uur precies. Deur open van 19.45 uur tot 20.10 uur,
dus graag op tijd aanwezig zijn.
Entree: € 10,00 (alleen contant te betalen).
Reserveren: redactie@extaze.nl
Presentatie: Cor Gout
Licht en geluid: Anton Simonis (Adesign)

De avond in beeld.

Gepost in Geen categorie, Home | Getagged , , , , , , , , , , , , , , , | Plaats een reactie

Recensie Extaze 24 op Literair Nederland, Liliane Waanders

<< […] dient een literair tijdschrift een vrijplaats te zijn. Die omschrijving gaat voor Extaze, afgemeten aan de diversiteit van vorm, inhoud en statuur van de schrijvers op.>>

Lees hier de hele recensie

cover Extaze 24

Gepost in Home | Plaats een reactie

Recensie We hebben alles bij ons: «Een prettig leesbare ‘roadnovel’.» – L. Torn

Cover We hebben alles bij onsOver ‘We hebben alles bij ons’ van Arjen van Meijgaard voor NBD | Biblion, 24 december 2017:
(…) Victor, een aan dwanggedachten lijdende dertiger, helpt zijn vader Leo met diens verhuizing naar Portugal. In een gammel busje rijden ze met Leo’s spullen naar het zuiden. Eindelijk kan Victor zijn vader confronteren met een paar pijnlijke feiten. Waarom heeft Leo zijn vrouw en Victor verlaten en zo goed als niets meer van zich laten horen? Wat is er waar van Leo’s reputatie als vrouwenversierder? Trouwens, Victor zelf heeft, nadat hij zijn vader heeft afgeleverd, in Porto afgesproken met zijn jeugdliefde Valerie, voor wie hij zijn vriendin Marjolein wil verlaten. Een prettig leesbare ‘roadnovel’ waarin een zoon zijn vader en zichzelf alsnog leert kennen. Een tragikomisch dubbelportret van een vader en een zoon met een motto (van Patrick Modiano) dat de roman goed samenvat: verwacht van ánderen niet het antwoord op jóuw vragen. (…)
Meer over ‘We hebben alles bij ons’ op de website van Uitgeverij In de Knipscheer.

Gepost in Extaze-reeks, Home | Plaats een reactie

Een warm stralend 2018 gewenst door de redactie en medewerkers van Extaze

2018 NJwensExtaze

Extaze staat dicht bij zijn schrijvers
Onze schrijvers staan dicht bij Extaze

Sommigen van hen stuurden ons hartverwarmende woorden
voor het nieuwe jaar.

Die van Chris Ceustermans willen we graag met u delen:

Ik ben al zo veel verzen vergeten.
Met gesloten ogen schrijven we sonnetten
die door onze tongen worden uitgegomd.

Alles wat je in zeven woorden kan samenvatten is overbodig
als de lente komt:

Zie & hoor & lees u graag in 2018!

De Z van Extaze

Gepost in Home | Plaats een reactie

Carrièretijgers, door Mischa van den Brandhof

Vacature

Stadstuin De Bosboom is per direct op zoek naar tijgerwormen voor een uitdagende functie in ons moestuinproject, waarbij duurzaamheid, permacultuur en innovatie centraal staan. Wil jij een steentje bijdragen aan een vruchtbare leefomgeving? Als bodemmedewerker ben je verantwoordelijk voor het verwerken van organisch materiaal in een van onze compostbuizen. Heb je geen werkervaring? Geen probleem, wij leren je alles wat je moet weten. Voordat je aan de slag gaat, krijg je een cursus composteren van onze ervaren teamleiders. Daarnaast organiseren we maandelijkse trainingen, zodat ook jouw ontwikkeling niet stil staat. Hoe ziet een werkdag eruit? Vroeg in de ochtend start je op locatie. Samen met je team recycle je groente- en fruitresten (geen citrusvruchten of exoten!) en lever je je vermicompost af in de plantenpot. Wie zoeken we? Je bent resultaatgericht, communicatief ingesteld en pro-actief. En liever niet allergisch voor appel, tomaat, selderij, pindadoppen of bloemblaadjes. Wat bieden we? Een flexibel contract met goede secundaire voorwaarden. En nog belangrijker, de beste koffie in de omtrek! Smaakt dit naar meer? Solliciteer dan snel.

Voor vragen kun je terecht bij onze recruiter A.W. Pier.

Gepost in Columns, Home | Plaats een reactie

Recensie Rotgeluk: «Meesterlijk in haar ironie.» – Mirjam Scholten

Cover RotgelukOver ‘Rotgeluk’ van Kristien De Wolf voor NBD | Biblion,
11 december 2017:
Verhalenbundel. In het titelverhaal denkt een man op opportunistische wijze zijn toekomst veilig te stellen als het bedrijf waar hij werkt wordt overgenomen en moet afslanken, maar zijn opzet mislukt jammerlijk. De tien verhalen verschillen zeer, maar gaan steeds over het lonkend geluk en dat geluk toch niet vinden of ernaast grijpen, door domme pech of ontoereikendheid. En toch blijft de hoop gloren. Een tante bezit een door haar familie felbegeerde ring die moeder krijgt, maar die wordt haar aan het eind van tantes leven weer ontnomen om aan een verre nicht te schenken. In een ander verhaal vindt een vrouw een lot, waarna haar groteske dromen met haar aan de loop gaan. De Vlaamse auteur (1969) is meesterlijk in haar ironie, waardoor niet alles hard aankomt maar je ook echt kunt lachen. Zelfs in het verhaal waarin een hardlopende man zó de strijd met zijn letterlijk protesterende lichaam aangaat dat hij er dood bij neervalt. Een aantrekkelijke, goed geschreven bundel.
Meer over Kristien De Wolf op de website van Uitgeverij In de Knipscheer

Gepost in Extaze-reeks | Plaats een reactie

De Belgische boekpresentatie Extaze-reeks nr. 4 en 5 in beeld

Op dinsdagavond 21 november vond in La Bal Infernal in Gent de ‘Belgische presentatie’ van de vierde en vijfde uitgave in de Extaze-reeks plaats.
Nadat Cor Gout Arjen van Meijgaard had geïnterviewd over zijn roman We hebben alles bij ons, ‘acteerde’ Francis Carron ‘De siel van de miert’, een kort, hilarisch verhaal van David van Reybrouck. Daarna sprak Cor Gout met Kristien De Wolf over haar verhalenbundel Rotgeluk.
De avond werd afgesloten met een optreden van Rik de Maré en Hendrik Wijnant (beiden gitaar en zang), die eigen composities, waarin invloeden van folk en psychedelica domineerden, ten gehore brachten. De teksten van leadzanger Rik de Maré waren poëtisch en een optreden in de Houtrustkerk (er wordt aan gewerkt) meer dan waardig. De (vlekkeloze) organisatie van de avond was in handen van Kristien De Wolf.

Gepost in Extaze-reeks, Home | Plaats een reactie

Rugpijn, door Christian Oerlemans

Van schrijven krijg je pijn in je rug. Dat zei de Portugese masseur die ik via onze hulp, de lieve Liberta, in haar huis mocht ontmoeten. Haar zoon Bruno. Zij is trots op hem, hij heeft iets bereikt en binnenkort zijn eigen massage salon. Sportmassage. Ook werkt hij in het Real Hotel in Olhão. Hij masseert toeristen die daar in de fitness ruimte hun spieren hebben verrekt. Hoe dan ook, Bruno legde uit dat drie spieren van de bil naar de achterzijde van het dijbeen een zenuw omklemmen. Die drie spieren worden door het zitten samengetrokken, verkleven dan en grijpen de zenuw in een pijnlijke omknelling. Nu moet ik strekken, veel strekken en dat vond ik zelfs als sportieve jongeling al moeilijk. Zo kom ik op de moeder van mijn eerste vriendin, zij zestien, de moeder denk ik nog geen veertig. Aantrekkelijk voor een adolescent. De moeder bedoel ik. Klein en slank, nog geen eenmeterzestig, haar borsten kwamen tot mijn middenrif, maar daar wil ik het niet over hebben. Die moeder legde met gestrekte elegante damesbenen haar handen plat op de grond. Nooit aan sport gedaan. Maar wel soepele bilspieren. Enfin, Bruno masseerde dus mijn bilspieren boven in het huis van zijn moeder, zijn tijdelijk onderkomen tot zijn salon gereed is. Hij moet het pand eerst nog vinden.
Moeder Liberta werkt overal waar zij gevraagd wordt – en dat is overal – voor vijftig euro per dag en doet dan het hele huis inclusief de was en het strijkgoed en veegt achteraf nog even je straatje. Portugezen kunnen heel hard werken. Of helemaal niet. Zij behoort tot de middenklasse met een eigen huis en een Daihatsu. Die middenklasse is groot in Portugal, het land overigens dat van de recessie in 2008 een kans heeft gemaakt. Met Europese steun, dat weten we. Maar in nog geen tien jaar heeft hier een ware omwenteling plaats gevonden. Oude boomgaarden bloeien weer, in het prachtige landschap zijn eindeloze plastic kassen verrezen voor frambozen en aardbeien, zelfs de olijven worden weer geplukt. Elke winkelier en kleine ondernemer die vroeger alles zwart deed heeft nu – verplicht – een kassa aangekocht (800 euro) die rechtstreeks is aangesloten op de computer van de belastingdienst (finanças). Op elke rotonde staat een politiecordon vrachtwagentjes te controleren en wee de chauffeur die geen vrachtbriefje heeft met informatie over zijn lading. Controle controle. En veel papier. Alles moet minstens in drievoud. Portugal is het land van de drie P’s: papel, papel, papel.
In onze kleine dorp zijn inmiddels drie pinautomaten, waaronder een chique internationale ATM waar je zelfs 400 euro kunt pinnen. Bij de gewone ‘Multibanco’ krijg je niet meer dan 200 euro, in briefjes van 10. De ATM geeft vijftigjes, dat is de vooruitgang hier. Voorts drie bakkers, met terras en espresso, want zonder koffie kan een Portugees niet. Elke supermarkt heeft een espressobar. Probleem van deze ontwikkeling is, dat niemand meer tijd heeft. Overal wordt gebouwd en al die staketsels die in 2008 schielijk verlaten werden, zijn of worden nu afgebouwd. Gevolg is – bijvoorbeeld – dat onze tuinman, die ook klusjesman is, de afgelopen tijd steeds minder kwam opdagen. Hij beloofde te komen, maar kwam niet. Dit is overigens een Portugese eigenschap. Na enig doorvragen gaf hij toe elders te werken, waar een schuur werd gebouwd. Door hem. Ter compensatie voor zijn afwezigheid bracht hij op zondagmiddag een grote plastic zak met varken. Zwart varken nog wel. Hij liet me een foto van het nog levende beest zien, vlak voor de slacht vereeuwigd op zijn nieuwe mobiele telefoon. Ja hij had drie grote en vijf kleine varkens. Ook nog wat schapen. En kippen natuurlijk.Wees niet verbaasd, hier in het landelijke heeft menige Portugese familie al generaties lang een huisje en een landje met groente, fruitbomen en beesten om op te eten. En honden om te bewaken en katten om te aaien. Portugezen zijn best een diervriendelijk volkje, hoewel ze een hekel hebben aan de wilde zwijnen die er – inderdaad – een zwijnenboel van maken en menig landje omploegen teneinde kruipend ongedierte te verorberen. Gevaarlijk, zegt Helder, mijn tuinman. ’s Nachts je hek dicht doen. Hij schiet ze ook, heeft een jachtgeweer in zijn Opeltje liggen. Volgens mij jagen de meeste Portugezen hier zonder vergunning, zoals ze ook Medronho (vuurwater) stoken zonder vergunning.
Om op Bruno terug te komen, hij masseerde mij in een reserveslaapkamer bij moeder thuis. De familie woont beneden, in een aardige vrijstaande eengezinswoning met veel marmer. Dat was goedkoop bouwmateriaal hier, maar wordt ook duurder. Er zijn enorme marmergroeven in midden Portugal (Estremoz) waar Carrara marmer wordt opgegraven, dat wil zeggen, het Estremoz marmer wordt naar Italië vervoerd en dan van daaruit gedistribueerd. Bruno ging mij voor naar boven, waar zich een volledig appartement ontvouwde met een keuken als voor een jeugdherberg. Alles fraai betegeld. Staat gewoon leeg. Ja zegt Liberta, het is wel veel werk om het allemaal schoon te houden. Veel Portugezen hier zijn rijker dan ze eruit zien.
Een goede vriend van mij genaamd Simon, die hier al veertig jaar woont, zegt dat alle Portugezen ‘schrapers’ zijn, het woord uitgesproken met een harde ch en een lange á. Het is niet geheel onwaar. Men is zuinig hier. Van oudsher nodig geweest om te overleven. Portugal is natuurlijk nooit een land van luxe geweest. Ja, in de tijd van Magelhàes, zeventiende eeuw, daar praten ze nu nog over.
In Portugal zijn ook slechts twee echte steden, Lissabon en Porto. Lissabon is tegenwoordig een toeristentrekker vergelijkbaar met Amsterdam. Niet zo’n gekke vergelijking overigens, want je kunt er ook alles te voet doen en er wonen nog geen 600.000 mensen in de stad zelf. Voorheen was alles Lissabon oh Lissabon, elke Fado bezingt de stad en als een Portugees het heeft over zijn stad bedoelt hij Lissabon. Je kunt je voorstellen dat Porto jarenlang jaloers was, het miskende broertje, of zusje zo je wilt. Ze hebben namelijk ook een rivier en ook een haven en ook mooie monumentale gebouwen waaronder de imposante Sé (kathedraal). Vergeleken met andere Europese ‘grote’ steden is Porto een klein stadje, met naar ik meen rond 300.000 inwoners. Ik was er in 2002 met een boot en kon toen op de rivier ankeren bij de beroemde brug van Gustave Eiffel, Verwaarloosde kades, een paar oude Port-schepen voor de wal bij Vila Nova de Gaia aan de overkant, over het algemeen veel rust en vervallen historie. Porto werd in de 12e eeuw een stad maar ontwaakte pas eind vorige eeuw. En nu is Porto ineens bezig met een inhaalslag om Lissabon naar de kroon te steken. Een drukte van jewelste. Overal terrassen, een levendig havenfront langs de rivier, bootjes vol vrolijke mensen scheren over het water als opgewonden waterjuffers. Ineens is Porto the place to be, als ik tenminste de jeugdige Portonezen mag geloven. Het vibreert, het zingt. Overal wordt gerestaureerd. Winkeltjes, restaurants, grand café’s zoals het schitterende fin de siècle etablissement Majestic, majestueus inderdaad en volledig authentiek.

 

Goed, genoeg hierover, dit is geen reisbrochure. Hoewel? Nog een tip voor een bezienswaardigheid hier: Fátima. Dit bedevaartsoort ligt in de buurt van de beroemde stad Coimbra die tot de ‘grote’steden wordt gerekend met rond 100.000 inwoners en de oudste universiteit van Europa. Het is honderd jaar geleden dat de maagd Maria in het gehucht Fátima – vernoemd naar een Moorse prinses – maar liefst zes keer verscheen aan drie herderskinderen; Lucia, Jacinta en Francisco. Eenzelfde verhaal als van het herderinnetje Bernadette in Lourdes, vijftig jaar daarvoor. Herders spelen altijd een belangrijke rol in heilige verhalen. Maria verscheen op een wolk en stond boven op een eikenboompje. Helaas is dat boompje verdwenen, maar er staat nu een nieuw boompje achter de gebedsruimte. Ik ga er niet te veel over uitweiden, wie geïnteresseerd is in religieuze merkwaardigheden gaat er zelf maar naar toe. Bovendien is er een mooie website. In tegenstelling tot het industriële zorgcomplex van Lourdes is Fátima architectonisch gezien de moeite waard. Ongelofelijk dat er op basis van de – volgens mij – hallucinaties van herderskinderen zulke enorme projecten worden neergezet. In Fátima hangt ter ere van het honderdjarig bestaan een reuzenrozenkrans tussen hoge masten als een erepoort. Er is een prachtige zaal waar men kan bidden voor de vrede. Er is een plek waar men een kaars kan aansteken. Honderden kaarsen versmelten hier tot een vurig vlammend en rokend spektakel. Er zijn ook kaarsen in de vorm van menselijke lichaamsdelen, waaronder zelfs een vrouwenborst. Voorts dient men kruipend de gebedsruimte te bereiken. Hiertoe is een smal betonnen voetpad – kniepad – aangelegd met een lengte van ruw geschat ruim honderd meter. De meeste kruipenden zijn sportief gekleed en dragen moderne kniebeschermers, zoals je die ziet bij handballers, skaters en stratenmakers.

Vroeg ik aan Bruno of kruipen goed is voor de rug. Nee zei hij, alleen voor het geloof.

 

Gepost in Column Oerlemans | Plaats een reactie

GOED NIEUWS!

Met genoegen en ook met enige trots kunnen wij melden dat het Nederlands Letterenfonds heeft besloten Extaze alsnog een subsidie van € 19.000 voor twee jaar te verlenen. De commissie van beroep toonde begrip voor onze bezwaren tegen de aanvankelijke afwijzing en sprak zijn waardering uit voor het papieren tijdschrift,
de website en alle omliggende activiteiten.
Wij danken de abonnees die ons in de moeilijke tijden voorafgaand aan deze herziening moreel en in sommige gevallen ook financieel hebben gesteund.


E X T A Z E  I N  2 0 1 8

De thema’s voor de nummers 25 en 26 van Extaze zijn ‘ontheemd’ en ‘teksten die bijten’.
De planning voor deze twee nummers is als volgt:
Extaze 25: ‘Ontheemd’
Deadline bijdragen: 15 januari
Extaze in de Houtrustkerk: 1 maart
Extaze 26: ‘Teksten die bijten’
deadline bijdragen: 23 april
Extaze in de Houtrustkerk: 7 juni

Gepost in Home | Plaats een reactie

In memoriam Naomi Duveen

duveen

Op 30 november bereikte mij het droeve bericht dat Naomi Duveen nog in diezelfde nacht was overleden. Al eerder had ze mij laten weten dat de ziekte die haar jarenlang had gekweld geen uitzicht meer bood. Lang heeft zij ertegen gevochten, moedig heeft zij zich te weer gesteld, onder andere door haar gevoelens weer te geven in gedichten en sommige daarvan op het toneel van de Houtrustkerk (op 2 maart 2017, tijdens de presentatie van Extaze 21) voor te dragen. Haar presentatie zullen de toeschouwers van die avond niet licht vergeten. Als gevolg van haar ziekte had Naomi haar glanzende danscarriére moeten afbreken. Tijdens haar voordracht bracht ze haar oude stiel met bewegingen vanuit de schouders, de rug, de armen en de heupen op ontroerende wijze tot klein leven.
Gedichten van Naomi werden opgenomen in Extaze 21 en 24.
In de recensie die ik schreef over haar in 2016 verschenen bundel Zonder ben ik niet heel, stond de volgende passage:

De eerste gedichten in de bundel gaan over tijd die krampachtig door de ‘ik’ bewogen wordt, vanuit het heden naar het verleden, zonder ooit vastigheid op te leveren. Ze beschrijven het zoeken naar woorden voor het voldongen feit, de waarheid, de tijd die stilstaat en is wat hij is:

roodborstje

dit middaguur
zegt eigenlijk niets
tegelijkertijd zoveel
over leven
dat we ergens zijn
waar de ander niet is
ik denk aan mijn moeder
wat ze zong
zoek naar de eenvoud
van het moment
en kan dat niet vinden

dit alles door
een roodborstje
dichtbij
onder de heg
het hipt
pikt vliegjes
ik zit en kijk
en zie
hoe de tijd
zonder meer zichzelf is

Het mooie kleine meisje op het voorplat van de bundel, de moedige vrouw die wij kenden, ze is nog ‘ergens’: in haar gedichten. Daar waar de ander, de lezer, ook is.

(cg)

Gepost in Home | Plaats een reactie

Recensie over: Het Siamees moment, Peter WJ Brouwer

Het Siamees momentLees hier de recensie.

Gepost in Home | Plaats een reactie

De kunst van het weglaten, door Ruud Minnee

De Groningse kunstenaar Hendrik Botangen heeft de ultieme expressie van ‘less is more’, vormgegeven in een achttiental schilderijen die, inclusief de lijsten, volledig bestaan uit lucht, in de galerie waar de schilderijen ten toon worden gesteld zijn dan ook alleen de naambordjes van de werken zichtbaar aanwezig. Met titels als: ‘Veelzeggende leegte’, ‘Painter’s block’, ’Blanco’ ‘Had gekund’, ‘Niets meer, niets minder’, ‘Gebakken lucht’ en ‘Deze kant boven’, hangen de onzichtbare stukken volledig in het luchtledige. Alleen aan de grillige schakering van de naambordjes is te zien dat de schilderijen in afmeting van elkaar moeten verschillen. De veelbesproken stukken mogen zich inmiddels verheugen in een wereldwijde belangstelling en een aantal schilderijen zijn al voor astronomische bedragen door kunstliefhebbers en musea aangekocht. Men is er overigens nog niet uit of men de werken ‘fysiek’ moet behandelen. Zo is er gedacht aan een vacuümpompje waarmee men iets van de ‘artistieke luchtmoleculen’ boven de naambordjes zou kunnen vangen om ze zo mee te kunnen nemen naar bijvoorbeeld een nieuwe eigenaar of expositie elders. Er is zelfs geopperd de werken te visualiseren door gebruik te maken van mimespelers. De gangbare mening is echter dat de naambordjes op zich volstaan. Momenteel werkt Botangen aan een enorm beeldhouwwerk, dat volgens de kunstenaar vooralsnog geen naam mag hebben…

Gepost in Columns, Proza | Plaats een reactie

Extaze in de Houtrustkerk 2 november 2017, de nabeelden

En wat voor beelden! De foto’s zijn van Eric de Vries,
een selectie van zijn vrije werk staat in Extaze 24: ‘Fotografie’.
De optredenden:
Daan Rutten: W.F. Hermans en de fotografie
Boonyi (Jonas en Hannes Bruyneel, Hans Depelchin):
Apparaat F (performance)
Hester van Beers: gedichten
Peter WJ Brouwer: piano en voordracht
Jonas Bruyneel: muzikaal intermezzo
Eric de Vries: Photographies (film)

Gepost in Home | Plaats een reactie

Boekpresentatie Extaze-reeks nr. 4 en 5 in België

poster WHAB Rotgeluk Gent.indd

Extaze-reeks bestellen: Uitgeverij In de Knipscheer of bij de boekhandel

Gepost in Extaze-reeks | Plaats een reactie

Boekpresentatie Extaze-reeks nr. 4 en 5 in beeld

Donderdagavond 26 oktober was de boekpresentatie van ‘We hebben alles bij ons’,
Arjen van Meijgaard en ‘Rotgeluk’, Kristien De Wolf in Boekhandel Douwes Den Haag.
Een druk bezocht feestje! Foto’s: Anneke Ruys en Angela van Tol

Gepost in Extaze-reeks, Geen categorie | Getagged , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Plaats een reactie

Het nieuwe nummer Extaze 24: ‘Fotografie’

In dit nummer drie essays over fotografie: Daan Rutten, De chaos en het beeld.
Over Willem Frederik Hermans als fotograaf,
Onno Schilstra, Koud, gulzig, ongenadig, onbetrouwbaar en Wim Noordhoek, De foto en de dood.
Daarnaast verhalen en gedichten waarin fotografie een grote of kleine rol speelt.
De foto’s in dit nummer zijn van fotograaf Eric de Vries.

E X T A Z E  B E S T E L L E N

cover Extaze 24

Fotografie

ESSAYS
‘De zekerheid die een foto biedt als weergave van de werkelijkheid kan een literator
nooit bereiken.’ Het is een verrassende uitspraak van de zeker niet realistische schrijver
W.F. Hermans. Hij hield van de foto’s van Eugène Atget: winkeletalages,
deuropeningen, cafés. Atget maakte de werkelijkheid niet mooier dan hij was.
Maar is Hermans’ eigen fotografie wel zo objectief? Literatuurwetenschapper
Ernst van Alphen betwijfelt dat. Zijn Hermans’ foto’s niet Man Ray-achtig surrealistisch?
En anders zijn fotocollages wel? (Daan Rutten: De chaos en het beeld)
Uitgaand van Walter Benjamin’s essay Het Kunstwerk in het tijdperk van zijn technische reproduceerbaarheid toetst Onno Schilstra in Koud, gulzig, ongenadig, onbetrouwbaar, betoverend diens stelling dat ‘de foto een spiegel van de werkelijkheid is die ons bewust maakt van onze omstandigheden’ aan zijn omgang met het fotokopieerapparaat, de fotostencilmachine, de computergestuurde stencilmachine (Risograph) en de digitale camera. In digitaal fotograferen ziet hij een duidelijke weerlegging van Benjamin’s stelling. De digitale fotografie is een subjectieve, manipuleerbare vorm van visuele bevrediging geworden, waarvan we het waarheidsgehalte fundamenteel moeten betwijfelen.
Wie over fotografie praat, praat over het moment, schrijft Wim Noordhoek in
De foto en de dood. Je ziet foto en schilderij naar elkaar toekomen in het ‘betrappen’ van het moment, van de tekenpen naar de foto, de heilige graal die zich eeuwen schuilhield.

KORTE VERHALEN
Ine Boermans
San Bos
Mischa van den Brandhof
Jonas Bruyneel
Heidi Koren
Arjen van Meijgaard
Hans Muiderman
Michel Ramaker
Dieuwke van Turenhout
Ilona Verhoeven
Pim Wiersinga
Jan Wijnen

GEDICHTEN
Naomi Duveen
Romain John van de Maele
Marcel de Roos
Fred de Vries
Meliza de Vries

BEELD
Eric de Vries

Gepost in Home | Getagged , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Plaats een reactie

Extaze in de Houtrustkerk, presentatie Extaze 24: Fotografie

Extaze in de Houtrustkerk 24

De presentatie van Extaze 24 in de Houtrustkerk op 2 november a.s. gaat over fotografie.
En foto’s zullen er te zien zijn: bij de lezing van Daan Rutten over
W.F. Hermans en diens opvattingen over fotografie; bij de performance van het trio Boonyi, bestaand uit Jonas Bruyneel (muziek), zijn broer Hannes (foto’s) en
Hans Depelchin (voordracht); verwerkt in Eric de Vries’ meeslepende korte film Photographies en aan de wanden van de kerk waar Eric de Vries een selectie
uit zijn fotowerk heeft opgehangen.
De gedichten die Hester van Beers voordraagt, laten zich lezen en beluisteren alsof het foto’s zijn – haar ogen die waarnemen en het moment kiezen om ‘af te drukken’.
Ook in de voordracht van Peter WJ Brouwer zullen foto’s een belangrijke plaats innemen. Een bijzonderheid van deze avond is verder dat de veelzijdigheid van enkele optredenden aan het licht zal komen. Schrijver en journalist Jonas Bruyneel en schrijver en dichter Peter WJ Brouwer zullen hun kwaliteiten als pianist tonen, en fotograaf Eric de Vries zullen we leren kennen als filmmaker. Anton Simonis zal het geluid verzorgen en extra aandacht besteden aan het licht, zonder welke er geen fotografie is.

Locatie: Houtrustkerk, Beeklaan 535, Den Haag (hoek Houtrustweg).
Parkeren kan gratis op het erf van de internationale school aan de overzijde.
Aanvang: 20.15 uur precies. Deur open van 19.45 uur tot 20.10 uur,
dus graag op tijd aanwezig zijn.
Entree: € 10,00 (alleen contant te betalen).
Reserveren: redactie@extaze.nl
Presentatie: Cor Gout
Licht en geluid: Anton Simonis (Adesign)

Gepost in Geen categorie | Getagged , , , , , , , , , , , , , , , | Plaats een reactie

Twee debuten in de Extaze-reeks, presentatie in Boekhandel Douwes

Donderdagavond 26 oktober, 19.30 uur

Uitgeverij In de Knipscheer en Literair tijdschrift Extaze presenteren:

Arjen van Meijgaard: Wij hebben alles bij ons
(roman)
Een roman over disharmonie

Cover We hebben alles bij ons

Kristien De Wolf: Rotgeluk (korte verhalen)
Verhalen met schrille boventonen

Cover Rotgeluk

Gesprekken met de auteurs,
Portugese liederen ten gehore gebracht door Lia de Ruiter (zang)
en Anton Hoexum (piano). Te horen in Boekhandel Douwes,
Herengracht 60 in Den Haag.

Meer informatie: redactie@extaze.nl, indeknipscheer@planet.nl, info@boekhandeldouwes.nl
Aanmelden: info@boekhandeldouwes.nl, tel. 070 7371126.

De Extaze-reeks, een gezamenlijk initiatief van het literair tijdschrift Extaze
en Uitgeverij In de Knipscheer, is een serie debuten van auteurs die eerder
in Extaze publiceerden.

Gepost in Extaze-reeks, Home | Getagged , , , , , , , , , , , , , , , , , | Plaats een reactie